Oppervlaktelijming

Oppervlaktelijming

Je hebt een stapel handgeschept papier liggen en je weet nog niet precies wat je ermee wilt doen. Onbewerkt papier zuigt en voor de ene techniek wil je dat, maar voor de andere juist niet.
Vroeger gebruikte men harsen, gelatine of beenderlijm voor het beschrijfbaar maken van papier. De droge vellen werden door een bad van beenderlijm gehaald, afgestreken en daarna opnieuw gedroogd.
Tegenwoordig kun je thuis aan de keukentafel aan de slag met - de relatief onschuldige - methylcellulose, of behangerslijm. Je maakt de poeder met water aan voor heel licht behang en met een roller of kwast smeer je het papier dunnetjes in. Dat doe je alleen op de kant waarop je wilt schrijven of schilderen.

Als je het papier laat drogen zul je merken dat het gekreukt is. Wil je het weer glad hebben, dan doe je dat door het tussen twee kartonnen onder druk (bijvoorbeeld onder een stapel boeken) plat te persen. Het papier zal door deze behandeling sterker en goed beschrijfbaar worden en zal minder snel vocht uit de lucht opnemen.
De foto hierboven is een miniatuur van een muzikant uit Buchara (Oezbekistan). Kunstenaars die miniatuurkunst creëren - ook wel ‘miniaturisten’ genoemd - gebruiken gelijmd of gepolijst papier. Polijsten maakt het papier sterker en het werd vroeger veel gedaan om onbewerkt papier te kunnen gebruiken om op te schrijven met een rietpen en inkt.

Polijsten is veel werk, maar het papier blijft puur, wordt superglad en de poriën sluiten zich. Door (chemische) toevoegingen van bijvoorbeeld lijm, heeft het papier een belastende stof, dan blijft je kunstwerk geen 100 jaar goed. Tijdens onze reis in Oezbekistan in 2019 kwamen we in Samarkand iemand tegen die papier aan het polijsten was met een agaat. Onze Uruguayaanse collega Glauco Mirandetti maakte er een filmpje van.